ย้อนดูสื่อยุค 60 อะไรทำให้ข่าว John & Yogo “นอน” เพื่อสันติภาพ ดังไปทั่วโลก
ในวันที่โลกก็ร้อนๆ ด้วยสงคราม และ “บอท” ระบาดใน โซเชียลมีเดีย อยู่ๆ ก็นึกถึง
การประท้วงสงครามเวียดนามของ John Lennon และ Yoko Ono
เมื่อ 55 ปีที่แล้ว ด้วยการเชิญสื่อมวลชน มาดูห้องในโรงแรมที่เปิดไว้
แล้วก็ “นอนเฉยๆ เพื่อสันติภาพ” (กับแต่งเพลงและวาดรูปนิดหน่อย)
เพียงแค่ 55 ปี การสื่อสารบนโลกมนุษย์ เปลี่ยนไปอย่างที่บุปผาชนจินตนาการไม่ออก เดือนมีนาคม ปี 1969 John และ Yoko แสดงออกถึงการไม่เห็นด้วยกับสงครามเวียดนาม โดยการจัดกิจกรรมที่เรียกว่า “bed-in for peace” ด้วยการเปิดโรงแรมนอนเล่น วาดรูปเล่น แต่งเพลงเล่น ที่ Amsterdam Hilton hotel ซึ่งเป็นเหตุการณ์ที่ดังไปทั่วโลก
ในยุค 60 สื่อที่ทำให้การประท้วงสงครามของ John และ Yoko ดังไปทั่วโลกก็คือ หนังสือพิมพ์ โทรท้ศน์ วิทยุ ภาพถ่าย ….แค่นั้นเลย นึกภาพไม่ออกเลยว่า ในยุคนั้น ข่าวสารจากมุมนึงของโลก กระจายต่อไปทั่วโลกได้ยังไง และใช้เวลาเท่าไหร่
“bed-in for peace” ไม่ได้จัดขึ้นครั้งเดียว การส่งแมสเสต่อต้านสงครามครั้งนี้ จัดขึ้นอีกครั้งที่โรงแรมใน Montreal (ช่วงเดือนพฤษภา-มิถุนาย 1969) ถ้ากาง Mapดู Timeline แต่ละมุมของโลก ก็จะเห็นว่า
New York – มีกลุ่มคนรุ่นใหม่เดินขบวนเรียกร้องให้ยุติสงครามเวียดนาม
Vietnam – เป็นสนามรบที่สร้างความหวั่นใจและกระทบไปทั่วโลก
Thailand – ฐานทัพทหารอเมกามาตั้งในหลายๆ จุด ที่ภาคอีสาน
Japan – กำลังต่อต้านสนธิสัญญาความมั่นคงระหว่างสหรัฐฯ-ญี่ปุ่น และก็ร่วมต่อต้านสงครามเวียดนามด้วย
China – อยู่ในช่วงการปฏิวัติวัฒนธรรม จึงไม่ค่อยมีส่วนร่วมกับการประท้วงสงครามเวียดนามสักเท่าไหร่
ถ้าย้อนภาพการสื่อสารและสังคมยุคนั้น ก็จะเห็นภาพผู้คนอ่านหนังสือพิมพ์ ฟังวิทยุ สูบบุหรี่ พูดคุยกันในตลาด ร้านกาแฟ ระหว่างที่เปิดร้านค้า ทำมาค้าขาย ทีวีคือเทคโนโลยีที่ใหม่ที่สุดในยุคนั้น คิดว่าภาพวีดีโอของ John&Yoko ก็น่าจะถูกเห็นผ่านทางทีวี ที่มีผลกับความคิดความรู้สึกของคนรุ่นใหม่ในยุคนั้น
เจาะไปที่สื่อและเนื้อข่าวในช่วงเวลานั้น The New York Times และ The Washington Post ที่เน้นรายงานการประท้วงต่อต้านสงครามและสิทธิมนุษยชน “March on Washington”
สื่อท้องถิ่นเวียดนาม มีแต่ข่าวสงครามเวียดนาม โดยเวียดนามเหนือมีการโฆษณาชวนเชื่อผ่านวิทยุและแผ่นพับที่สนับสนุนแนวคิดคอมมิวนิสต์ ส่วนเวียดนามใต้ได้รับการสนับสนุนจากสื่อและความช่วยเหลือจากสหรัฐฯ
ประเทศไทยยังคงเป็นกลางในสงครามเวียดนาม แต่มีฐานทัพสหรัฐฯ ตั้งอยู่ที่อุดรธานีและพื้นที่ใกล้เคียง สื่อไทยเช่น ไทยรัฐ และ เดลินิวส์ รายงานข่าวเกี่ยวกับความตึงเครียดในภูมิภาคและบทบาทของสหรัฐฯ ในประเทศไทย.
ช่วงเวลานั้นวิทยุยังเป็นเครื่องมือในการโฆษณาชวนเชื่อของรัฐบาล ซึ่งรัฐบาลไทยในขณะนั้นมีความสัมพันธ์ใกล้ชิดกับสหรัฐอเมริกา
ช่อง 4 บางขุนพรหม คือสถานีโทรทัศน์ ที่แพร่ภาพมาตั้งแต่ปี 1955 แต่ในปี 1965 ช่อง 4 บางขุนพรหม เริ่มมีบทบาทมากขึ้น เน้นการให้ข้อมูลข่าวสารทั้งในและต่างประเทศมากขึ้น ควบคู่ไปกับรายการบันเทิง
เขียนไปเขียนมา ชักเริ่มเป็น Wikipedia
บทความนี้เป็นข้อสังเกตและข้อสงสัยส่วนตัว ว่า 55 ปีผ่านมา สถานการณ์โลกมีองค์ประกอบคล้ายๆ กัน ในปี 2024 นี้ เรามีทั้ง สงคราม ปัญหาเศรษฐกิจ ความขัดแย้งทางความคิด การเปลี่ยนผ่านของยุคสมัย คนรุ่นเก่ารุ่นใหม่
แต่สิ่งที่แตกต่างอย่างสิ้นเชิงคือ “การสื่อสาร” และ “สามัญสำนึก” “การสื่อสาร” เปลี่ยนผ่านสู่ยุค Ai ที่พาโซเชี่ยลมีเดียไปไกลกว่าความเป็นจริง แบบที่นักวิชาการเรียกว่ายุค Post Truth (กรณีการเกิดขึ้นของ “บอท” ใน twitter ที่เกิดขึ้นอย่างโจ่งแจ้ง ในยุคที่ Elon Musk เข้ามา Take Over)
“สามัญสำนึก” เหมือนจะวิวัฒนาการไปตามเทคโนโลยี เส้นบางๆ ของความถูดผิด กับความได้รับความนิยม ตีปนชนกันให้ยุ่งไปหมด
John Lennon และ Yoko Ono ใช้ช่วงเวลา “bed-in for peace” ส่งสารต่อต้านสงครามออกมาเป็นเพลง “Give Peace a Chance” ในช่วงเวลาที่ทั้งสองนอนอยู่บนเตียง ภาพวาด ตัวหนังสือ “Hair Peace” และ “Bed Peace” กลายเป็น Pop Art ที่ยังคงให้แรงบันดาลใจทางศิลปะมาจนถึงทุกวันนี้
WAR IS OVER เป็นแคมเปญเรียกร้องให้ยุติสงครามด้วยสันติภาพ ที่มีภาพจำเป็น Typography ที่เรียบง่าย ถูกเผยแพร่ออกมาในช่วงเดือนธันวาคมปี 1969 บนบิลบอร์ดกลาง Time Square และหลายๆ มุมถนนในนิวยอร์ก
Let me tell you now
Ev’rybody’s talking ’bout
Revolution, evolution, masturbation, flagellation, regulation, integrations
Meditations, United Nations, congratulations
All we are saying is give peace a chance
All we are saying is give peace a chance
Ev’rybody’s talking ’bout
John and Yoko, Timmy Leary, Rosemary, Tommy Smothers, Bobby Dylan, Tommy Cooper,Derek Taylor, Norman Mailer, Alan Ginsberg, Hare Krishna, Hare, Hare Krishna
All we are saying is give peace a chance
All we are saying is give peace a chance
Jakksky
V i p a s s a n i k 