V i p a s s a n i k

ป๋าเต็ด หยิบไมล์สโตนของวงการดนตรีไทยยุค 90s มาเล่าในรูปแบบ DocuMusic ชื่อ “ชอบเรื่องนี้” ‘เทศกาลบันเทิงคดี’ เฟสติวัลแบบไทย ๆ ที่เป็นแรงบันดาลใจให้ผม

ป๋าเต็ด เปิดกรุความทรงจำของวัยรุ่นยุคอัลเตอเนทีฟ ด้วยประวัติศาสตร์ในร่องเสียงของ เทศกาลบันเทิงคดี ที่จัดขึ้นในประเทศไทย ในปี 1994 โดย มาโนช พุฒตาล ที่ก่อการสำเร็จ แต่ปิดจบด้วยบาดแผลทางเงินทุน

ป๋าเต็ด พูดถึงเทศกาลบันเทิงคดี ด้วยมวลความคิดคารวะวันเวลาของผู้คนในยุคสมัยแห่งการดิ้นรนหาทางเลือกของคนนอกกรอบ ที่เป็นแรงบันดาลใจให้เกิดเทศกาลดนตรีอย่าง Fat Festival และ Big Mountain ซึ่งเป็นหลักฐานว่า เทศกาลบันเทิงคดี ไม่ใช่ความล้มเหลว แต่กลายเป็นเมล็ดพันธุ์ที่ปลูกสิ่งใหม่ให้คนรุ่นต่อมาได้

ฟังป๋าเต็ดเล่าจนจบ ทำให้นึกถึงบรรยากาศของความคิด การใช้ชีวิตในยุคที่ยังไม่มีสมาร์ทโฟน อินเตอร์เน็ตยังอยู่ในคาเฟ่ วงการดนตรีมีค่ายเพลงเล็กๆ มากมาย ที่พยายามสร้างทางเลือก เพื่อหลีกหนีการครอบครองตลาดของบริษัทยักษ์ใหญ่

ความเคลื่อนไหวร่วมยุคสมัยของวัยรุ่นยุค 90s จะมีแรงขับแบบนี้เกิดขึ้นพร้อมๆ กันทั่วโลก มีนักวิเคราะห์เคยให้นิยามว่ายุค 90s คนรุ่นใหม่ทั่วโลก มีอารมณ์ร่วมกันอย่างนึงคือ “การต่อต้านวัฒนธรรมบริโภคนิยม (Anti-Consumerism)”ซึ่งอ้างอิงจากกระแสความนิยมของหนังสือที่ถูกหยิบมากล่าวถึงในหลายๆ การเคลื่อนไหวของวัยรุ่นยุคนั้นคือ

No Logo ของ Naomi Klein (1999)
งานเขียนเชิงปรัชญาและสังคมศาสตร์ที่วิจารณ์การขยายตัวของแบรนด์และทุนนิยมที่มีผลกระทบต่อชีวิตของคนในยุค 90s โดย Naomi Klein วิเคราะห์ถึงการเติบโตของแบรนด์ต่างๆ และผลกระทบต่อวัฒนธรรมและชีวิตประจำวันของผู้คน

Fight Club ของ Chuck Palahniuk (1996)
นิยายที่สะท้อนถึงความรู้สึกของการต่อต้านความเป็นอยู่และความเป็นระบบในยุค 90s ตัวเรื่องเต็มไปด้วยปรัชญาที่ตั้งคำถามกับการดำรงอยู่ ความหมายของชีวิต และการค้นหาตัวตนของผู้คนในสังคมที่เน้นบริโภคนิยม

เหตุการณ์ที่เป็นรูปธรรมของการเคลื่อนไหวด้วยมวลอารมณ์
Anti-Consumerism เหตุการณ์หนึ่งคือ

การประท้วงต่อต้านการประชุม WTO ที่เมืองซีแอตเทิล (1999)
เดือนพฤศจิกายน 1999 มีผู้ชุมนุมหลายพันคนรวมตัวกันในเมืองซีแอตเทิล เพื่อต่อต้านการประชุมขององค์การการค้าโลก (WTO) ซึ่งถูกมองว่าเป็นสัญลักษณ์ของทุนนิยมและโลกาภิวัตน์ที่เอื้อประโยชน์ให้กับบรรษัทขนาดใหญ่และละเลยผลกระทบที่เกิดขึ้นกับแรงงานและสิ่งแวดล้อม การประท้วงนี้ถือเป็นหนึ่งในเหตุการณ์ประท้วงข้ามชาติครั้งแรกของยุคใหม่ที่มีการประสานงานระหว่างนักเคลื่อนไหวจากหลายประเทศ

เมื่อมองย้อนจากวันนี้ ปี 2024 ก็อาจทำให้เราเห็นถึงเหตุและผลของยุคสมัยในช่วงปี 1990-2000 ถึงการดิ้นรนแสวงหาทางเลือกของวัยรุ่นยุคนั้น ในแบบที่นักวิเคราะห์อาจสรุป

มวลอารมณ์การดิ้นรนค้นหาแห่งยุค 90s
ออกมาได้คร่าวๆ 10 ข้อ ให้เราได้เรียนรู้

Reject the Illusion of Choice
ปฏิเสธภาพลวงตาของทางเลือก
คนเราไม่ได้ถูกนิยามโดยแบรนด์ที่สวมใส่หรือสินค้าที่ซื้อ อิสรภาพที่แท้จริงมาจากการตระหนักถึงภาพลวงตาของทางเลือกในวัฒนธรรมการบริโภค และการแสวงหาทางเลือกที่แตกต่างจากกระแสหลัก

Question the System
ตั้งคำถามต่อระบบ
ท้าทายสถานะเดิมและโครงสร้างทุนนิยมที่ให้ความสำคัญกับผลกำไรมากกว่าคน ปฏิเสธการยอมรับอำนาจของธุรกิจขนาดใหญ่โดยไม่ตั้งคำถาม และมองหาวิธีการต่อต้านและปรับปรุงโครงสร้างที่ควบคุมชีวิตประจำวัน

Embrace Authenticity
โอบรับความเป็นตัวตนที่แท้จริง
ก้าวข้ามความสำเร็จแบบผิวเผินและวิถีชีวิตที่ขับเคลื่อนด้วยภาพลักษณ์ มุ่งเน้นการค้นหาวิธีแสดงออกที่แท้จริง และใช้ชีวิตที่สอดคล้องกับคุณค่าภายในตัวเองมากกว่าความคาดหวังของสังคม

Find Meaning Beyond Materialism
ค้นหาความหมายที่เหนือกว่าวัตถุนิยม
ความสุขและความสมหวังไม่ได้มาจากทรัพย์สิน แต่มาจากประสบการณ์ ความสัมพันธ์ และการเติบโตภายใน ปฏิเสธความคิดที่ว่าการสะสมความมั่งคั่งหรือสิ่งของจะนำไปสู่ชีวิตที่มีความหมาย

Create, Don’t Conform
สร้างสรรค์ แต่อย่าคล้อยตาม
ความคิดสร้างสรรค์เป็นการต่อต้านรูปแบบหนึ่ง ใช้ศิลปะ ดนตรี และการแสดงออกเพื่อสร้างเส้นทางที่เป็นเอกลักษณ์ของตัวเอง ไม่ตกเป็นทาสของรูปแบบที่ธุรกิจขนาดใหญ่ หรือสังคมที่จำกัดสิทธิในการแสดงออก

Conscious Consumption
บริโภคอย่างมีจิตสำนึก
ตระหนักถึงผลกระทบของการเลือกของคุณที่มีต่อโลก สนับสนุนแบรนด์และการปฏิบัติที่เป็นธรรมต่อแรงงานและสิ่งแวดล้อม และหลีกเลี่ยงการมีส่วนร่วมกับระบบเอาผลประโยชน์เป็นใหญ่

Seek Purpose in Struggle
ค้นหาความหมายผ่านการต่อสู้
ความท้าทายในชีวิตไม่ใช่สิ่งที่ควรหลีกเลี่ยง แต่เป็นส่วนหนึ่งของการค้นหาความรู้จักตัวตนและจุดหมาย การต่อสู้กับคำนิยามต่างๆ เพื่อการเข้าใจตนเอง

Defy the Corporate Machine
ท้าทายอำนาจของบธุรกิจผูกขาด
ต่อต้านการเป็นผลิตผลของวัฒนธรรมมวลชน ให้คุณค่ากับความเป็นตัวของตัวเองมากกว่าการยอมรับตามกระแส และสร้างชุมชนกับผู้คนที่แสวงหาอิสรภาพจากอิทธิพลของธุรกิจ

Deconstruct the American Dream
รื้อถอนความฝันแบบอเมริกัน
ตั้งคำถามต่ออุดมคติของความสำเร็จที่ผูกคุณค่ากับความมั่งคั่งและสถานะ หาคำนิยามใหม่ของความสำเร็จที่ให้ความสำคัญกับความสมหวังส่วนตัว ความเป็นอิสระ และการเชื่อมต่อกับชีวิตที่ลึกซึ้งกว่าเดิม

Live with Intent, Not for Profit
ใช้ชีวิตอย่างมีเจตนา ไม่ใช่เพื่อผลกำไร
มุ่งเน้นการใช้ชีวิตอย่างตั้งใจ ทำสิ่งที่สะท้อนความเชื่อและคุณค่าของตัวเอง มากกว่าที่จะเพียงแค่แสวงหาผลกำไรหรือการยอมรับจากสังคม

ถึงวันนี้ วัยรุ่นยุค 90s เติบโตเป็นผู้บริหารชีวิตในยุค 2024 บางความเชื่อ บางความคิด ถูกความจริงตีตบจนเจ็บปวด บางอารมณ์ขบถเริ่มเลือนหาย

แต่น่าจะยังพอมี Teen Spirit จากยุค 90s ที่ส่งต่อให้เป็นเชื้อไฟสำหรับเจนเนอเรชั่นใหม่ ที่น่าจะยังต้องต่อสู้กับความรู้สึกแห่งยุคสมัยในรูปแบบที่ไม่มีใครคาดเดาได้กันต่อไป

แนะนำให้คลิกชม ป๋าเต็ด“ชอบเรื่องนี้” ‘
เทศกาลบันเทิงคดี ‘ เฟสติวัลแบบไทย ๆ ที่เป็นแรงบันดาลใจให้ผม
ทางเว็บไซต์ https://patedtalk.com/watch/q6vgsgaubzqscyygoantij?ref=share-video

เพื่อย้อนไปร่วมบรรยากาศงาน เทศกาลบันเทิงคดี ที่เป็นหมุดหมายสำคัญของวงการดนตรีไทย ที่เราไม่ควรลืม

Special Thank
ป๋าเต็ด
https://web.facebook.com/yuthana.boonorm

มาโนช พุฒตาล
https://web.facebook.com/manochhasonputtal